Het Journaal is er niet om de kijker met een blij gevoel in slaap te sussen

Is het Journaal niet teveel de goed-berichten-dienst van de overheid en aanverwante organisaties? Regelmatig worden kijkers verblijd met ogenschijnlijk positieve berichten, waarbij het overheidsnarratief met verve wordt uitgedragen maar de context ontbreekt. Dan ga je als kijker wel met een lekker gevoel naar bed, maar de vraag is of dat terecht is.

Dat gevoel overviel me bij het Achtuur Journaal van 2 januari.

‘Voor ruim 1,5 miljoen gepensioneerden begint het nieuwe jaar met een flinke financiele meevaller’, meldt de presentatrice. ‘Vierentwintig pensioenfondsen zijn namelijk overgestapt naar het nieuwe stelsel. En dat kán gepensioneerden flink wat meer geld opleveren, soms wel 20 procent’.

Hoera!

Touché. De toon is gezet. Gepensioneerden, vaak in de publiciteit afgeschilderd als  verwende zeurders, wacht een stevige bonus. Die hebben voorlopig niet meer te klagen!

Rara, welke informatie ontbreekt hier?

Bijvoorbeeld deze:

Pensioenfondsen werden de afgelopen jaren almaar rijker, maar mochten die reserve vanwege wettelijke beperkingen niet aan de gepensioneerden uitkeren, waardoor bij veel fondsen het geld over de plinten klotste. De gepensioneerden zelf zagen intussen hun pensioen stevig in koopkracht teruglopen, soms wel met twintig procent.

Ah, een addertje onder het gras dus: de bonus is in feite een sigaar uit eigen doos. Had dat niet meteen in de inleiding duidelijk moeten zijn? In de euforie van de vrolijke inleiding zullen veel kijkers de nuancering verderop in het onderwerp hebben gemist.

Corine Reedijk, pensioendeskundige van adviseur EON vertelt dan in de kortst mogelijke zin, dat er geen zekerheid is dat de pensioenen zo blijven stijgen. Ze gaan vanaf nu meebewegen met de economische ontwikkelingen, dus het kan ook zijn dat ze weer gaan dalen.

Leuk bericht Journaal, maar wel een met de nodige kanttekeningen, ook van kritische pensioendeskundigen. 80 Procent van de deelnemers aan het bekende Telegraaf-panel hebben geen vertrouwen in de bonusbelofte van de pensioenfondsen, zo blijkt. Ze hebben door dat bij een beurscrash (denk eens aan de AI bubble) gepensioneerden zomaar een deel van hun pensioen ook weer kunnen verliezen.

Je kunt niet zeggen dat Het Journaal er met zijn berichtgeving naast zit of dat de feiten niet kloppen. Maar in de zucht naar popularisering van het nieuws worden wel belangrijke feiten weggelaten. Het Journaal is er niet om kijkers met blije berichten in slaap te sussen, maar om ze boven kleuterniveau te informeren.

Pensioendeskundige Rob de Brouwer viel dit op: ’Geen woord over de vele rechtszaken die deels nog lopen of gaan beginnen. Geen woord over de aard van die potjes: ze zijn zo flexibel dat ze zonder dat je daar invloed op hebt, kunnen stijgen of dalen. Geen woord over de leeftijdsspecifieke investeringen waardoor jongeren veel meer profiteren van de beurzen en gepensioneerden naar alle waarschijnlijkheid een nominaal pensioen hebben dat in koopkracht achteruit kachelt. En het tekenfilmpje -waarin de werking van het nieuwe pensioen wordt uitgelegd- was een voorbeeld hoe de kijker qua intelligentie wordt ingeschat. Ik moest steeds denken aan het gezegde uit de vijftiger jaren: zegt de fabrikant tegen de pastoor: houd jij ze dom dan hou ik ze arm. Er is genoeg kritiek op de Wtp. Waarom laten ze niet iemand aan het woord die deze kritiek op een verstandige manier kan weergeven’.

TON VERLIND

 screenshot Journaal 2 januari 2026