Sylvana Simons was de bully, Gouke Moes de naïeve goedsul en Jeroen Pauw keek weg

Ik begrijp niet waarom pleidooien om te onderzoeken welke waarden het fundament onder onze cultuur vormen en die we derhalve willen veiligstellen, afgestraft worden als racistisch. Er valt genoeg te beschermen. Onze tolerantie, gemeenschapszin, hulpvaardigheid, pragmatisme, ons inlevingsvermogen, onze vrijheid om te zijn wie we zijn en te zeggen wat we willen zeggen, respect voor andere meningen, onze riten, onze visie op democratie, de waarde van kleinschaligheid en veelvormigheid, het vermogen om elkaar met humor de maat te nemen, diversiteit – in de ruime zin van het woord.

Deze begrippen hebben in de praktijk allemaal op de een of andere manier hun tastbare vertaling. Die uitingen kunnen we koesteren of wegrelativeren. We kunnen ons daarvan bewust zijn of wegkijken, omdat niks doen gemakkelijker is dan stelling betrekken. De vraag ‘wat maakt ons tot wat we zijn?’ is een belangrijke. Dat geldt ook voor de vraag: wil je er deel van uitmaken? Elk weldenkend mens zal begrijpen dat cultuur geen gestolde werkelijkheid is en aan verandering onderhevig, maar waar we afscheid van nemen, de snelheid waarmee het gebeurt, of dat onder dwang gaat of vrijwillig, wat ervoor in de plaats komt, of dat een verrijking of verarming is: het zijn belangrijke vragen waar we het voortdurend niet over hebben.

Dat Gouke dit gesprek wil voeren is helemaal geen gek idee

Dat Gouke Moes dat gesprek wil voeren is dus helemaal geen gek idee. Dat hij die discussie op een onbeholpen manier start, is jammer. Of de rechter de instantie is om er uitspraken over te doen, is de vraag. Dat er eindelijk eens druk wordt gelegd op onze bestuurders om kleur te bekennen en actief te beschermen wat van waarde is, is helemaal geen onredelijke gedachte. Het is voor iedereen prettig te weten in welke richting de progressie zich ontwikkelt.

Ik had het dan ook te doen met de ex-minister die er bij Pauw en De Wit niet in slaagde zijn ideeën voor het voetlicht te brengen. Het werd hem niet gemakkelijk gemaakt. Hij trof alle gasten van het programma massief en agressief tegenover zich, met Sylvana Simons -als altijd- in het stralende middelpunt. Waar Sylvana verschijnt blijft doorgaans dor gras over. Ze heeft kwaliteiten, maar het opbrengen van respect voor haar opponenten en het hebben van originele denkbeelden horen daar niet bij.

Ik moest met terugwerkende kracht denken aan beoogd staatssecretaris Nathalie van Berkel, die nog vóór haar aantreden het veld moest ruimen omdat ze over haar cv had gelogen. Geen enkele academische opleiding had ze afgemaakt; ze was slechts theoretisch gevormd. ‘Had daarover nou maar niet gelogen’, zeiden de wijsneuzen. Met jouw kwaliteiten hadden we je ook – zonder die leugens over een niet-voltooide academische opleiding – wel serieus genomen.

Jeroen stookte het vuurtje op

Rond Gouke Moes zag ik op social media het spiegelbeeld. Hoe kon je de ideeën van een voormalig docent metaalbewerking serieus nemen? Hij kon zich bij Pauw en De Wit het vege lijf redden door in de discussie de klappen manmoedig op te vangen, maar tot een serieus gesprek over zijn bedoelingen kwam het niet. Ook de presentator van dienst, Jeroen Pauw, deed – laf – geen enkele moeite Moes te helpen. Integendeel: hij stookte het vuurtje op. Hier was een abject mens aan het woord, met slechts een theoretische opleiding, waarschijnlijk een verkapte racist of - in de ogen van Volkskrant-columnist Sander Schimmelpenninck, een fascist-. Hoe kon die het ooit tot minister hebben gebracht, vroegen de influencers op social media zich af.

Pauw had Moes moeten helpen met het formuleren van zijn denkbeelden. Sommigen hebben daarbij nu eenmaal hulp nodig. Niet iedereen is zo welbespraakt als de flamboyante Silvana Simons. Als kijker had ik daarna dan zelf wel kunnen uitmaken wat ik ervan vond.

Sylvana trapte na

Sylvana Simons beneemt niet alleen elke opponent de adem. Het is ook het meisje uit de klas dat daarna nog eens natrapt.

‘Gouke Moes is het soort man dat na de uitzending subtiel seksistisch verhaal komt halen met woorden als: “Je bent wel erg gepassioneerd, hè?”’, verklapte ze op X.

Geen idee wat daar seksistisch aan is.

Simons: ‘Anyway, binnen 2 minuten droop hij weer af en ergens denk ik dat ie een verbaal pak slaag gewoon lekker vindt.’ Wat een hoogmoed! van Sylvana

Op social media vond ik een treffende analyse van de uitzending door @vivscontent. Ze drukte het helderder uit dan ik had kunnen bedenken. Ingekort: ‘Dit “gesprek” was een schoolvoorbeeld van pestgedrag, met Gouke Moes als naïeve goedsul en Sylvana als bully. Ze blaft, onderbreekt, en als ze eens twee seconden niets zegt spreekt haar blik vol afkeer en dedain wel boekdelen. Ze zet anderen weg als dom of moreel minderwaardig en de rest van de groep onderdanige kruipers houdt zich stil, omdat ze zelf geen doelwit willen worden, of ze gooien er zelf een schepje bovenop om maar heel hard te bewijzen dat ze aan de kant van de bully staan.’ Touché.

Ik voeg er op eigen gezag aan toe: we zagen Jeroen Pauw hier in de rol van de dociele, lakse onderwijzer, die passief toekeek hoe de hele klas die ene leerling vol kalkte met viltstift. Hij vond het wel goed zo, keek weg en maakte zichzelf tot mededader.

TON VERLIND