Zomergasten
- 1 dag geleden
- 2 minuten om te lezen
Zomergasten was ooit een briljant juweel, maar heeft te lang in de vitrinekast staan verstoffen. Dat schrijft Richard Otto op het mediaplatform Spreekbuis.nl. Het programma draaide te lang op routine en is aan zijn eigen pretenties ten onder gegaan: daar komt het op neer. Peter Pannekoek heeft daar in de eerste aflevering van deze laatste serie niets aan kunnen veranderen. Hij vertegenwoordigde noch het filosofische intellect waarop je bij Zomergasten hoopt, noch de nuchtere, down-to-earth kijk op hoe onze samenleving zich in goede of slechte zin ontwikkelt. Daarvan zou je van een cabaretier, de hofnar van deze tijd, toch meer mogen verwachten. Na anderhalf uur ging hier de knop om en genoten we vooral van de intense rust die over de huiskamer neerdaalde. De stilte die na de tsunami van woorden en gebaren volgde, was zegerijker dan de woordenstroom van Pannekoek.
Waarom moet het programma eigenlijk verdwijnen, vraagt Richard Otto zich af. "Bezuinigingen!", roepen ze bij de VPRO in koor. Dat is groteske onzin. Zo'n programma hoeft niet in een dure studio met elitaire techniek te worden gemaakt. Het hoeft niet te leunen op kostbare buitenlandse fragmenten met een beperkte gebruiksduur. Het kan gemaakt worden in een hoekje van de studio, intiem en klein, gelardeerd met opmerkelijke fragmenten uit het aanbod van alledag, waarvan er genoeg zijn om interessante beschouwingen aan te wijden. Kijk eens hoe in alle hoeken en gaten, in kleine studio's op industrieterreinen, onafhankelijke televisiemakers hun programma's concipiëren, waar soms honderdduizenden naar kijken omdat ze gaan over déze tijd. Zomergasten laat zien waaraan de publieke televisie lijdt: het onvermogen om klein te denken en het te zoeken in bescheidenheid en relevantie.
Zomergasten-light bestond trouwens al in 1995. Het heette toen Teevee Studio en werd onder anderen gemaakt door presentatrice Remi van der Elzen in een klein studiootje met een programmabudget van 3.000 gulden, gebaseerd op opmerkelijke fragmenten van de Nederlandse televisie. Het decor bestond uit huisvlijt van regisseur Hansje Bunschoten. Ze naaide de boel met haar eigen naaimachine aan elkaar. Het was een sport om met weinig geld iets goeds te maken. Fragmenten konden op basis van het citaatrecht gratis vertoond worden, vaak tegen de zin van de oorspronkelijke eigenaren in. In de strijd daarover won het algemene belang. "Het programma stond bekend om de interviewstijl van Van der Elzen", herinnert ChatGPT zich. "Ze stelde directe en diepgaande vragen. Dat leverde regelmatig openhartige gesprekken op, maar sommige kijkers en gasten vonden haar manier van interviewen ook behoorlijk scherp. Juist die stijl maakte haar destijds onderscheidend."
Teevee Studio geldt volgens ChatGPT als een van de betere interviewprogramma's uit die periode, vooral door de combinatie van actuele televisiefragmenten en diepgaande gesprekken. Terug te vinden in De Schatkamer van Beeld en Geluid.
TON VERLIND
Zie de gesprekken en interviews in de 'studio's' van De Nieuwe Wereld, BLCKBX, LighthouseTV, cafeWeltschmerz,en de in aanbouw zijnde studio van DwarsNieuws van Marianne Zwagerman. Prima decors en productie. Met in vergelijking met de publieke omroep en fractie van een fractie van de kosten en de medewerkers. Zie het medialandschap in verandering!
Niet alleen Zomergasten maar het lineaire tv-kijken - waarbij bankpatatten, omroepgids of bord op schoot,
ademloos volgden wat hun werd voorgezet - is voorbij. En de zendgemachtigden geven het, in een tsunami van herhalingen en onbenulligheid in zomer en winter, volmondig toe. Het NOS-journaal van 20 uur, ooit een verplicht nummer met 2 miljoen kijkers haalt amper nog de helft van zijn (vergijsde) publiek. En zie, daar is als nieuwste speeltje van omroepbestuurders de vlucht naar voren: publieke omroep en RTL/Videoland gaan het - Asterix indachtig - eensgezind opnemen tegen De Grote Satan van de Amerikaanse streamingsdiensten, die inmiddels ook alweer verrafelen. Kortom: zet tv en telefoon uit en kijk weer eens een film of lees een boek.
Prachtig, met name slot alinea legt vinger op medialandschap in Cinemascope formaat (breed). Die beschrijving kan als premisse dienen voor duiden huidige media klimaat crisis (eigenlijk zijn veel mediatypes soort media versie van klimaatontkenners, wat te begrijpen is als huis, haart, CAO en roem samenhangen met het voortbestaan ervan, waarmee — volgens de wet van eenheid-van-vorm-en-inhoud het medium spreekbuis is van DIE overtuiging: “ Nee, media is niet opgewarmd, [copy-paste hier uw favoriete excuus].)
Back to basics en daar voorbij.