Maarten Keulemans en de dubbele maat van de Volkskrant

Volgens HP/De Tijd geeft wetenschapsjournalist Maarten Keulemans een verkeerd beeld van zijn opleidingsniveau. Hij verklaarde herhaaldelijk twee universitaire studies cum laude te hebben afgerond. Maar volgens HP/De Tijd zit Keulemans academisch minder hoog in de boom dan hij zelf doet voorkomen. Keulemans bestrijdt dat hij zijn academische achtergrond bewust verkeerd heeft voorgesteld. Misschien een klein beetje, zegt hij op X. Maar dat gebeurde in tweets uit de losse pols, gericht aan vrienden. Op X regent het intussen screenshots waaruit blijkt dat de Volkskrant-journalist zich herhaaldelijk beroept op een academisch niveau dat hij in werkelijkheid niet blijkt te hebben.

HP/De Tijd maakt er een punt van, omdat een publicatie van de Volkskrant er in februari toe leidde dat kandidaat-staatssecretaris Van Berkel (D66) moest terugtreden omdat ze onjuiste informatie had verstrekt over haar opleidingsniveau. ‘Als politici een loopje nemen met de waarheid, moeten we dat belangrijk vinden’, verklaarde hoofdredacteur Pieter Klok.

Misschien had de overdrijving rond het opleidingsniveau van Keulemans helemaal niet tot een publicatie geleid als de Volkskrant er niet zo vreemd mee was omgegaan. Ton F. van Dijk, de auteur van het artikel in HP/De Tijd, legde een conceptpublicatie over het onderwerp voor aan Klok en Keulemans voor commentaar. Zoiets gebeurt vaker in de onderzoeksfase. Soms gaat een publicatie niet door omdat de kool het sop niet waard is, zegt Van Dijk. Klok vroeg om enige bedenktijd. Volgens Van Dijks artikel voegde hij daar ook aan toe: ‘Stel je niet zo aan’, omdat Ton F. antwoord wilde op zijn vragen.

Terwijl Van Dijk op een antwoord wachtte, koos Keulemans op Substack de vlucht naar voren in een blog. En zo maakte hij het onderwerp zelf tot nieuws. In dreigende crisissituaties is dat vaak een strategie om de angel uit onwelgevallig nieuws te halen. Je kunt dan later altijd nog zeggen: niets aan de hand, we hebben het zelf al gemeld.

In zijn blog geeft Keulemans toe dat hij slechts één bul heeft, behaald in de sociale en economische geschiedenis, en dat hij soms zegt: ‘Ik ben afgestudeerd in twee studies. Wat strikt genomen niet klopt.’ Volgens Keulemans moet aan die fout niet te zwaar worden getild. Toch zijn op X geen voorbeelden te vinden waarin hij het misverstand over zijn opleidingsniveau uit de wereld probeert te helpen. Misschien is de kool het sop niet waard. Maar tegenover de mensen van wie de Volkskrant de carrière de afgelopen jaren beschadigde door hen aan te spreken op verkeerd gedrag — zoals Matthijs van Nieuwkerk, Birgit Donker en Van Berkel — heeft de krant de verplichting om ook deze kwestie serieus te benaderen. Tenzij Klok de ene leugen minder erg vindt dan het andere.

De hoofdredacteur laat zijn wetenschapsredacteur nu publiekelijk bungelen door het niet krachtig voor hem op te nemen. Maar misschien heeft ook Klok moeite met het opgeleukte CV van zijn wetenschapsredacteur. In dat geval hebben de lezers van de krant en de volgers van Keulemans op X recht op een krachtig hoofdredactioneel standpunt. ‘Als journalisten een loopje nemen met de waarheid, moeten we dat belangrijk vinden’, zou de verklaring van Pieter Klok kunnen luiden. Want nu hangt ook de vraag boven de markt hoe zorgvuldig Maarten Keulemans — Journalist van het Jaar in 2021 — in al zijn andere berichten op X is geweest. Of werden die soms ook uit de losse pols geschreven?

TON VERLIND