Meshcore-netwerk ook voor journalisten de reddende engel bij het wegvallen van communicatie

Bij een stroomstoring vallen de communicatiesystemen van de hulpdiensten na maximaal acht uur uit. Wie de regie heeft over het oplossen van dat probleem is onduidelijk. Vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid ontbreekt dat initiatief, volgens Nieuwsuur.

Wat voor de hulpdiensten telt, geldt dat ook voor de journalistiek? Bij totale stroomuitval kan niet meer worden vertrouwd op het gsm-netwerk. De noodstroombatterijen blijven doorgaans maximaal vier uur werken. Sommige belangrijke masten hebben noodgeneratoren: na vierentwintig uur is er alleen nog een beperkte dekking op cruciale locaties. Dan zijn ook journalisten een belangrijk deel van hun communicatie kwijt.

Omroep niet voorbereid op een ramp

Wat betekent dat voor de regionale omroepen? Die hebben in tijden van nood de functie van rampenzender. Liggen er plannen? Functioneert de infrastructuur? Weten de regionale journalisten wat hen te doen staat?

De nieuwe hoofdredacteur van RTV Oost, Danny de Vries -kortgeleden als burgemeester van Oudewater nog druk met veiligheid- verbaast zich over het ontbreken van concrete plannen. Bij de omroep heeft die taak niet de hoogste prioriteit, moest hij vaststellen. Het verstevigen van de status van RTV Oost als rampenzender ziet hij als een van zijn topprioriteiten, liet hij onlangs weten in een interview met het mediaplatform Spreekbuis.

‘Aan het publiek communiceren we: zet het “signaal op regionaal” in geval van een ramp. Maar dan moet je er wel kunnen zijn. Nederland is niet goed voorbereid op een langdurige crisis, ook de omroep niet. We zijn wel rampenzender, maar het is helemaal niet duidelijk hoe we die functie moeten vervullen bij een crisis van minimaal 72 uur.’

In de kern is het volgens de oud-burgemeester helder: ‘Er is een calamiteit. De overheid wil het publiek bereiken en krijgt bij de regionale omroep een open microfoon. Dat staat los van de journalistieke functie. De burgemeester gaat over de inhoud van die overheidsberichten. Maar daarna is er niet zoveel geregeld.’ Ook niet hoe de overheidsvoorlichting zich verhoudt tot het journalistieke werk, of omgekeerd.

Een etherfrequentie? Wat is dat?

Het zijn allemaal vragen, aldus De Vries. Hij wijst erop dat veel jongeren niet eens meer weten wat een etherfrequentie is. Iemand aan wie hij dat vroeg, wist dat hij op de radio aan een knopje moest draaien en zei: 'Dan vind ik wel wat.' Danny de Vries: ‘Hij had geen idee wat het betekent als er staat: Twente 89,4. Voor je het weet zit je bij een Duitse zender.’

Is burgernetwerk Meshcore de oplossing?

‘Als de stroom uitvalt, doet ook de mobiele telefoon het niet meer. Wat voor afspraken zijn er met je journalisten? Is duidelijk wat van hen wordt verwacht? Wat gebeurt er als je niemand meer kunt bereiken? Is geregeld dat de school hun kinderen opvangt? Weet iedereen wat er van hem of haar verwacht wordt? Hoe doe je je werk? Is er genoeg diesel om 72 uur te draaien op het noodaggregaat?’ Op al die vragen is op dit moment geen antwoord, aldus de hoofdredacteur van RTV Oost.

Ligt de oplossing voor dit probleem misschien in het burgernetwerk Meshcore? Het bestaat sinds 2024. Het is een netwerk van long range radiozendertjes, niet groter dan een luciferdoosje, met een zendbereik van 2 tot 5 kilometer. Op zich niet veel, maar elk zendertje is in staat een bericht op te vangen en in een soort estafette verder te transporteren naar een volgend zendertje. Zo kunnen toch aanzienlijke afstanden worden overbrugd.

Het geheim van dit netwerk? Het wordt gerund door burgers. Het functioneert los van internet, los van wifi en los van gsm. Er is geen provider, geen abonnement en de overheid beschikt niet over een knop om het systeem aan of uit te zetten. Sommige deelnemers aan Meshcore hebben niet alleen hun zendertje, dat via de iPhone bediend kan worden, maar plaatsen ter ondersteuning van het netwerk ook repeaters op hun dak. Ze werken op zonnepanelen, dus off grid. De investering van deze door individuele burgers opgezette WhatsApp-dienst: een paar tientjes voor een zendertje, node genaamd, en iets meer dan honderd euro voor een repeater. Het netwerk is gemaakt door en groeit dankzij de community. Zou het in tijden van stroomuitval de reddende engel in nood kunnen zijn?

Ik kocht er een en zag dat met beperkte middelen aanzienlijke afstanden kunnen worden overbrugd: van Hilversum tot aan de Duitse grens en de kust. Het succes hangt af van het aantal nodes en repeaters, maar dat aantal breidt zich razendsnel uit. Via het Meshcore-netwerk kan publiek worden gecommuniceerd, maar ook in besloten netwerken.

Via bluetooth koppel je het Meshcore-zendertje aan je iPhone. Eenmalig is voor de installatie wel internet nodig, namelijk om de Meshcore-app te downloaden. Is dat gebeurd, dan kan dit citizens network geheel zelfstandig functioneren.

Hoewel het nu nog vooral een techniek is van radioamateurs, experimenteert ook de veiligheidsregio Zuid-Limburg ermee. Noodcommunicatie-expert Joost Eerland liet in Nieuwsuur zien hoe het werkt:

Video: hoe begin je met Meshcore